Υπεριδρωσία και θεραπείες

Υπερβολική εφίδρωση – Αιτία

Η υπεριδρωσία (ή αλλιώς υπερβολική εφίδρωση) είναι αποτέλεσμα της υπερβολικής έκκρισης ιδρώτα από τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Υπεριδρωσίας (IHHS), το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται σε περισσότερους από 3% του παγκόσμιου πληθυσμού – περίπου 220 εκατομμύρια ανθρώπους. “Τι να κάνω για να μην ιδρώνω πολύ;” ή “Ιδρώνω πολύ. Τι φταίει;” ρωτούν πολλοί ασθενείς τον εξειδικευμένο δερματολόγο. Η υπερβολική εφίδρωση (ιδιοπαθής υπεριδρωσία) δεν προκαλείται από τη ζέστη, την άσκηση ή την έντονη συναισθηματική φόρτιση και εντοπίζεται στις μασχάλες, τις παλάμες και τα πέλματα (μεμονωμένα ή σε συνδυασμό) ανεξάρτητα από τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος. Επιπλέον, η κρανιοπροσωπική υπεριδρωσία είναι μια παρόμοια αλλά πιο σπάνια πάθηση.

Υπερβολική εφίδρωση – Επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής

Η υπερβολική εφίδρωση δημιουργεί έντονη ενόχληση και έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των ατόμων. Αν κοιτάξει κανείς τον Δερματολογικό Δείκτη Ποιότητας Ζωής των ασθενών με υπεριδρωσία θα παρατηρήσει ότι είναι αρκετά υψηλότερος σε σύγκριση με άλλες, σοβαρές δερματολογικές ασθένειες όπως είναι η ψωρίαση και η ατοπική δερματίτιδα.

Για πολλούς ασθενείς η υπερβολική εφίδρωση είναι μια στενόχωρη κατάσταση. Αποφεύγουν να  μιλούν για το πρόβλημά τους με την οικογένεια, τους φίλους, ή ακόμα και τον γιατρό τους. Οι περισσότεροι προσπαθούν να επινοούν τρόπους (φορούν για παράδειγμα σκουρόχρωμα ρούχα) ώστε να μη φαίνεται ότι ιδρώνουν πολύ. Ευτυχώς, η παγκόσμια δερματολογική κοινότητα και οι ερευνητές δίνουν όλο και περισσότερο ενδιαφέρον σε αυτή την ενοχλητική κατάσταση και εργάζονται για να τελειοποιήσουν τις τρέχουσες θεραπείες αλλά και να αναπτύξουν νέες.

Υπερβολική εφίδρωση στις μασχάλες – Θεραπείες 

Οι περισσότερο εφαρμοσμένες και ουσιώδεις θεραπείες, καθώς και οι νέες επιλογές για τους ασθενείς με υπερβολική εφίδρωση, συμπεριλαμβάνουν:

  1. miraDry για την μασχαλιαία υπεριδρωσία – θερμόλυση με μικροκύματα

Ενώ πολλές θεραπευτικές επιλογές προσφέρουν μόνο προσωρινά αποτελέσματα, η χρήση της ενέργειας μικροκυμάτων στη θεραπεία της μασχαλιαίας υπεριδρωσίας προσφέρει διαρκή ανακούφιση. Η θερμόλυση με μικροκύματα με τη συσκευή miraDry είναι μια θεραπεία για τη μασχαλιαία εφίδρωση με μόνιμα αποτελέσματα. Η miraDry είναι η μοναδική μη-επεμβατική θεραπεία που έχει εγκριθεί από τον FDA για την οριστική αντιμετώπιση της υπεριδρωσίας στις μασχάλες. Σε αντίθεση με την θεραπεία με τους υπερήχους, η θερμόλυση με μικροκύματα στοχεύει τους ιδρωτοποιούς αδένες 2-5 χιλιοστά κάτω από την επιφάνεια του δέρματος στις μασχάλες, τους θερμαίνει και τους εξαλείφει οριστικά. Με την ειδικά σχεδιασμένη κεφαλή της συσκευής miraDry, η ενέργεια διοχετεύεται με απόλυτη ασφάλεια στην περιοχή της μασχάλης. Τα μήκη κύματος εκπέμπονται ακριβώς ανάμεσα σε αυτά που χρησιμοποιούμε στις ασφαλείς ιατρικές συσκευές LASER και RF.

Θερμόλυση με μικροκύματα για την μασχαλιαία εφίδρωση

Η θεραπεία εφαρμόζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, αποκλειστικά στα δερματολογικά ιατρεία IQ – Intensive Quality Dermatology. Ολοκληρώνεται σε 1 μόνο συνεδρία, που διαρκεί περίπου 1 ώρα, η διαδικασία είναι ανώδυνη, άνετη και τα αποτελέσματα είναι άμεσα ορατά. Με μηδενικό έως ελάχιστο χρόνο αποθεραπείας, η miraDry θεωρείται κατάλληλη για ενήλικες άνω των 18 ετών αλλά και για ανηλίκους με την συγκατάθεση του κηδεμόνα τους.

2. BTX

Για περισσότερο από μια δεκαετία, το btx είναι μια δοκιμασμένη και αποτελεσματική ενέσιμη θεραπεία για την κατάσταση της υπεριδρωσίας. Χρησιμοποιείται για θεραπεία της εφίδρωσης σε διάφορες περιοχές του σώματος, όπως το πρόσωπο, τις μασχάλες και τις παλάμες.

Ωστόσο, το btx δεν προσφέρει μόνιμη λύση. Διαρκεί περίπου 4 μήνες και σε αντίθεση με τη θεραπεία miraDry, δεν επιδρά στην κακοσμία του ιδρώτα. Επιπλέον, το btx δεν θεωρείται κατάλληλο για θεραπεία ασθενών ηλικίας κάτω των 18 ετών.

3. Τοπική εφαρμογή BXT

Για τους ασθενείς που δεν αντέχουν τις επαναλαμβανόμενες ενέσεις, οι ερευνητές δοκίμασαν τοπική εφαρμογή btx για την θεραπεία της υπεριδρωσίας. Η μέθοδος αυτή αφορά την τοπική εφαρμογή τζελ πανομοιότυπου της ενέσιμης μορφής, το οποίο απελευθερώνει ακετυλοχολίνη στις νευρικές απολήξεις, διεγείροντας άμεσα τους ιδρωτοποιούς αδένες. Αντί δηλαδή να εγχυθεί η τοξίνη, χρησιμοποιείται ένα αποκλειστικό πεπτίδιο μαζί με την τοξίνη για να την μεταφέρει δραστικά μέσω του δέρματος.

Η μέθοδος αυτή έχει εφαρμοστεί σε διάφορους ασθενείς μέσω κλινικών ερευνών, ωστόσο οι μελέτες συνεχίζονται για να προσδιοριστεί η συχνότητα της θεραπείας, η διάρκεια και η κατάλληλη δοσολογία. Επίσης, μελετάται η εφαρμογή της μεθόδου για  την αντιμετώπιση της παλαμιαίας και πελματιαίας υπεριδρωσίας, καθώς η ενέσιμη εφαρμογή του btx, ιδιαίτερα στα χέρια, είναι αρκετά περίπλοκη και επώδυνη.

4. Υπέρηχοι

Ενώ το btx αποδεικνύεται αποτελεσματικό στην προσωρινή διακοπή του ιδρώτα, η θεραπεία miraDry εξαλείφει οριστικά τον ιδρώτα μέσω της απενεργοποίησης των ιδρωτοποιών αδένων. Η αφαίρεση των ιδρωτοποιών αδένων γίνονταν παλαιότερα με χειρουργικές επεμβάσεις. Η μέθοδος της αφαίρεσης εξελίχθηκε με την πάροδο των ετών με την εισαγωγή της χρήσης των υπερήχων. Χρησιμοποιώντας την οπτική εικόνα των υπερήχων, οι δερματολόγοι μπορούν να εντοπίσουν τον ιδρωτοποιό αδένα και να εστιάσουν σε αυτόν μια δέσμη ενέργειας υπερήχων για να τον θερμάνουν και να τον εξαλείψουν.

Σε αντίθεση με την miraDry, η θεραπεία αυτή δεν έχει λάβει ακόμη την έγκριση του FDA. Ωστόσο, οι μικρο-εστιασμένοι υπέρηχοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Επιπλέον, η θεραπεία με τους υπερήχους είναι επώδυνη και δεν είναι κατάλληλη για παλάμες και πέλματα. Αυτό συμβαίνει επειδή οι ιδρωτοποιοί αδένες στα σημεία αυτά βρίσκονται πιο βαθιά στο δέρμα.

5. LASER

Η θεραπεία με LASER είναι σχετικά νέα για την αντιμετώπιση της υπεριδρωσίας. Χρησιμοποιείται ενέργεια LASER για να εξουδετερωθούν σε σημαντικό αριθμό οι ιδρωτοποιοί αδένες ώστε να μειωθεί η εφίδρωση σε φυσιολογικά επίπεδα. Αν και ακόμη η θεραπεία αυτή είναι στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, δείχνει να έχει δυναμική. Το LASER 1440-nm Nd:YAG έχει τη δυνατότητα να στοχεύει άμεσα τους ιδρωτοποιούς αδένες χωρίς να επηρεάζει άλλες δομές του δέρματος ούτε να βλάπτει αιμοφόρα αγγεία ή νεύρα. Ωστόσο, η διαδικασία έχει κάποιες παρενέργειες. Προς το παρόν, η θεραπεία εφαρμόζεται μόνο για τη μασχαλιαία υπεριδρωσία. Δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παλάμες και πέλματα λόγω πάχους του δέρματος στις περιοχές αυτές.

6. Συμβατικές θεραπείες

Πριν από το miraDry, το btx, τους υπέρηχους και τα LASER, υπήρχαν συμβατικές θεραπείες για την υπεριδρωσία, που εξακολουθούν να εφαρμόζονται μέχρι σήμερα. Το χλωριούχο αλουμίνιο χρησιμοποιείται σε αντιιδρωτικά από τις αρχές του 1900. Περιορίζει την υπερβολική εφίδρωση με ελάχιστες παρενέργειες, όπως φαγούρα και τσούξιμο. Τα παρασκευάσματα χλωριούχου αλουμινίου και τα νεότερα κλινικά δραστικά αντιιδρωτικά από άλατα ζιρκονίου του αλουμινίου έχουν κάποιο βαθμό αποτελεσματικότητας. Ωστόσο δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν προβλήματα έντονης υπεριδρωσίας, ούτε την παλαμιαία και πελματιαία εφίδρωση.

Μια άλλη συμβατική θεραπεία, η ιοντοφόρεση, χρησιμοποιείται από τη δεκαετία του 1940. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τη θεραπεία ασθενών με πελματιαία και παλαμιαία υπεριδρωσία. Δεν είναι κατάλληλη για τις μασχάλες, το πρόσωπο και τη βουβωνική χώρα δεδομένου ότι ο τρόπος θεραπείας δεν έχει διευκρινιστεί.

7. Συστημικές θεραπείες

Οι συστημικές θεραπείες προσφέρονται σε ασθενείς που έχουν εφίδρωση σε πολλές περιοχές του σώματος. Για ασθενείς με μεγάλη εφίδρωση από άγχος και στρες, οι β-αναστολείς (προπρανολόλη) προσφέρουν ανακούφιση επειδή επιβραδύνουν τον καρδιακό ρυθμό και μειώνουν την αρτηριακή πίεση. Παρόμοια, οι α-αδρενεργικοί ενεργοποιητές (κλονιδίνη) συνιστώνται για ασθενείς με εφίδρωση σχετιζόμενη με την εμμηνόπαυση ή με τη λήψη αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. Για ασθενείς με γενική υπεριδρωσία, όπου το άγχος, η εμμηνόπαυση, και/ή τα φάρμακα δεν είναι οι πρωτογενείς αιτίες, η  χορήγηση κάποιων φαρμάκων από το στόμα μπορεί να παρέχει κάποια λύση.

Ωστόσο, οι παρενέργειες είναι πολλές, όπως η ξηροφθαλμία, η ξηροστομία, η δυσκοιλιότητα και επιπλέον, τα φάρμακα από το στόμα μειώνουν σημαντικά την εφίδρωση σε όλο το σώμα, σε βαθμό που δεν χρειάζεται. Σε γενικές γραμμές, δεν συνιστάται η χορήγηση τέτοιων φαρμάκων ως μονοθεραπεία. Αντίθετα, πρέπει να χορηγούνται σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες, όπως τα αντιιδρωτικά ή με btx για τις μασχάλες.