Υπεριδρωσία και θεραπείες

Υπερβολική εφίδρωση – αιτία

Η υπεριδρωσία είναι αποτέλεσμα της υπερβολικής έκκρισης ιδρώτα από τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Υπεριδρωσίας (IHHS), το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται σε περισσότερους από 3% του παγκόσμιου πληθυσμού – περίπου 220 εκατομμύρια ανθρώπους. “Τι να κάνω για να μην ιδρώνω;” ή “Ιδρώνω πολύ. Τι φταίει;” ρωτούν πολλοί ασθενείς τον εξειδικευμένο δερματολόγο. Η υπερβολική εφίδρωση (ιδιοπαθής υπεριδρωσία) δεν προκαλείται από τη ζέστη, την άσκηση ή την έντονη συναισθηματική φόρτιση και εντοπίζεται στις μασχάλες, τις παλάμες και τα πέλματα (μεμονωμένα ή σε συνδυασμό) ανεξάρτητα από τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος. Επιπλέον, η κρανιοπροσωπική υπεριδρωσία είναι μια παρόμοια αλλά πιο σπάνια πάθηση.

Η υπερβολική εφίδρωση δημιουργεί έντονη ενόχληση και έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των ατόμων. Αν κοιτάξει κανείς τον Δερματολογικό Δείκτη Ποιότητας Ζωής των ασθενών με υπεριδρωσία θα παρατηρήσει ότι είναι αρκετά υψηλότερος σε σύγκριση με άλλες, σοβαρές δερματολογικές ασθένειες όπως είναι η ψωρίαση και η ατοπική δερματίτιδα.

Για πολλούς ασθενείς η υπερβολική εφίδρωση είναι μια στενόχωρη κατάσταση. Αποφεύγουν να  μιλούν για το πρόβλημά τους με την οικογένεια, τους φίλους, ή ακόμα και τον γιατρό τους. Ευτυχώς, η παγκόσμια δερματολογική κοινότητα και οι ερευνητές δίνουν όλο και περισσότερο ενδιαφέρον σε αυτή την ενοχλητική κατάσταση και εργάζονται για να τελειοποιήσουν τις τρέχουσες θεραπείες αλλά και να αναπτύξουν νέες. Οι περισσότερο εφαρμοσμένες και ουσιώδεις θεραπείες καθώς και οι νέες επιλογές για τους ασθενείς με υπερβολική εφίδρωση, συμπεριλαμβάνουν:

  • miraDry – θερμόλυση με μικροκύματα
  • btx
  • τοπική εφαρμογή btx
  • υπέρηχοι
  • LASER
  • συμβατικές θεραπείες
  • συστημικές θεραπείες
  1. miraDry για την μασχαλιαία υπεριδρωσία – θερμόλυση με μικροκύματα

Ενώ πολλές θεραπευτικές επιλογές προσφέρουν μόνο προσωρινά αποτελέσματα, η χρήση της ενέργειας μικροκυμάτων στη θεραπεία της μασχαλιαίας υπεριδρωσίας προσφέρει διαρκή ανακούφιση. Η θερμόλυση με μικροκύματα με τη συσκευή miraDry είναι μια θεραπεία για τη μασχαλιαία εφίδρωση με μόνιμα αποτελέσματα. Η miraDry είναι η μοναδική μη-επεμβατική θεραπεία που έχει εγκριθεί από τον FDA για την οριστική αντιμετώπιση της υπεριδρωσίας στις μασχάλες. Σε αντίθεση με την θεραπεία με τους υπερήχους, η θερμόλυση με μικροκύματα στοχεύει τους ιδρωτοποιούς αδένες 2-5 χιλιοστά κάτω από την επιφάνεια του δέρματος στις μασχάλες, τους θερμαίνει και τους εξαλείφει οριστικά. Με την ειδικά σχεδιασμένη κεφαλή της συσκευής miraDry, η ενέργεια διοχετεύεται με απόλυτη ασφάλεια στην περιοχή της μασχάλης σε μήκη κύματος, που εκπέμπονται ακριβώς ανάμεσα σε αυτά που χρησιμοποιούμε στις ασφαλείς ιατρικές συσκευές LASER και RF.

RF, LASER PHOTO

Η θεραπεία εφαρμόζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, αποκλειστικά στα δερματολογικά ιατρεία IQ – Intensive Quality Dermatology. Ολοκληρώνεται σε 1 μόνο συνεδρία, που διαρκεί περίπου 1 ώρα, η διαδικασία είναι ανώδυνη, άνετη και τα αποτελέσματα είναι άμεσα ορατά. Με μηδενικό έως ελάχιστο χρόνο αποθεραπείας, η miraDry θεωρείται κατάλληλη για ενήλικες άνω των 18 ετών αλλά και για ανηλίκους με την συγκατάθεση του κηδεμόνα τους.

2. BTX

Για περισσότερο από μια δεκαετία, το btx είναι μια δοκιμασμένη και αποτελεσματική ενέσιμη θεραπεία για την κατάσταση της υπεριδρωσίας. Χρησιμοποιείται για θεραπεία της εφίδρωσης σε διάφορες περιοχές του σώματος, όπως το πρόσωπο, τις μασχάλες και τις παλάμες.

Ωστόσο, το btx δεν προσφέρει μόνιμη λύση. Διαρκεί περίπου 4 μήνες και σε αντίθεση με τη θεραπεία miraDry, δεν επιδρά στην κακοσμία του ιδρώτα. Επιπλέον, το btx δεν θεωρείται κατάλληλο για θεραπεία ασθενών ηλικίας κάτω των 18 ετών.

3. Τοπική εφαρμογή BXT

Για τους ασθενείς που δεν αντέχουν τις επαναλαμβανόμενες ενέσεις, οι ερευνητές δοκίμασαν τοπική εφαρμογή btx για την θεραπεία της υπεριδρωσίας. Η μέθοδος αυτή αφορά την τοπική εφαρμογή τζελ πανομοιότυπου της ενέσιμης μορφής, το οποίο απελευθερώνει ακετυλοχολίνη στις νευρικές απολήξεις, διεγείροντας άμεσα τους ιδρωτοποιούς αδένες. Αντί δηλαδή να εγχυθεί η τοξίνη, χρησιμοποιείται ένα αποκλειστικό πεπτίδιο μαζί με την τοξίνη για να την μεταφέρει δραστικά μέσω του δέρματος.

Η μέθοδος αυτή έχει εφαρμοστεί σε διάφορους ασθενείς μέσω κλινικών ερευνών, ωστόσο οι μελέτες συνεχίζονται για να προσδιοριστεί η συχνότητα της θεραπείας, η διάρκεια και η κατάλληλη δοσολογία. Επίσης, μελετάται η εφαρμογή της μεθόδου για  την αντιμετώπιση της παλαμιαίας και πελματιαίας υπεριδρωσίας, καθώς η ενέσιμη εφαρμογή του btx, ιδιαίτερα στα χέρια, είναι αρκετά περίπλοκη και επώδυνη.

4. Υπέρηχοι

Ενώ το btx αποδεικνύεται αποτελεσματικό στην προσωρινή διακοπή του μηχανισμού που προκαλεί τον ιδρώτα, άλλες θεραπείες, όπως η miraDry, επιδιώκουν να εξαλείψουν τελείως τους ιδρωτοποιούς αδένες. Η εξάλειψη των αδένων ήταν ίσως το πρώτο πράγμα που έγινε ποτέ για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης. Με τις χειρουργικές επεμβάσεις, γίνονται τομές στην περιοχή, τοποθετούνται μοσχεύματα δέρματος και οι αδένες αφαιρούνται. Δεν είναι μια πολύ ευχάριστη θεραπεία. Ωστόσο, η μέθοδος της αφαίρεσης έχει εξελιχθεί με την πάροδο των ετών με την εισαγωγή της χρήσης των υπερήχων. Χρησιμοποιώντας τις εικόνες από τον υπέρηχο, οι δερματολόγοι μπορούν να εντοπίσουν τον ιδρωτοποιό αδένα και να εστιάσουν σε αυτόν μια δέσμη ενέργειας υπερήχων για να τον θερμάνουν και να τον εξαλείψουν.

Σε αντίθεση με την miraDry, η θεραπεία αυτή δεν έχει λάβει ακόμη την έγκριση του FDA. Ωστόσο, οι μικρο-εστιασμένοι υπέρηχοι είναι σε γενικές γραμμές αποδεκτοί, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Θεωρείται ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για τον προσδιορισμό των αποτελεσματικών επιπέδων ενέργειας στα διαφορετικά βάθη του δέρματος κατά τη χρήση της θεραπείας.

Επιπλέον, είναι επώδυνη και δεν αποτελεί κατάλληλη επιλογή θεραπείας για τις παλάμες και τα πέλματα, δεδομένου ότι είναι πολύ πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν οι αδένες στα σημεία αυτά, καθώς βρίσκονται πιο βαθιά στο δέρμα.

5. LASER

Η θεραπεία με LASER είναι σχετικά νέα για την αντιμετώπιση της υπεριδρωσίας. Χρησιμοποιείται ενέργεια LASER για να εξουδετερωθούν σε σημαντικό αριθμό οι ιδρωτοποιοί αδένες ώστε να μειωθεί η εφίδρωση σε φυσιολογικά επίπεδα. Αν και ακόμη η θεραπεία αυτή είναι στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, δείχνει να έχει δυναμική. Το LASER 1440-nm Nd:YAG έχει τη δυνατότητα να στοχεύει άμεσα τους ιδρωτοποιούς αδένες χωρίς να επηρεάζει άλλες δομές του δέρματος ούτε να βλάπτει αιμοφόρα αγγεία ή νεύρα. Ωστόσο, η διαδικασία έχει κάποιες παρενέργειες. Προς το παρόν, η θεραπεία εφαρμόζεται μόνο για τη μασχαλιαία υπεριδρωσία. Δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παλάμες και πέλματα λόγω πάχους του δέρματος στις περιοχές αυτές.

6. Συμβατικές θεραπείες

Πριν χρησιμοποιηθούν η miraDry, το btx, οι υπέρηχοι και τα LASER, υπήρχαν συμβατικές θεραπείες για τους ασθενείς με υπεριδρωσία – πολλές από τις οποίες εξακολουθούν να εφαρμόζονται μέχρι σήμερα. Το χλωριούχο αλουμίνιο χρησιμοποιείται σε αντιιδρωτικά από τις αρχές του 1900 για να περιορίσει την υπερβολική εφίδρωση, με ελάχιστες παρενέργειες – φαγούρα και τσούξιμο. Τα παρασκευάσματα χλωριούχου αλουμινίου και τα νεότερα κλινικά δραστικά αντιιδρωτικά που βασίζονται σε πιο σύνθετα άλατα ζιρκονίου του αλουμινίου έχουν κάποιο βαθμό αποτελεσματικότητας, αλλά δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν προβλήματα έντονης υπεριδρωσίας, ούτε την παλαμιαία και πελματιαία εφίδρωση.

Μια άλλη συμβατική θεραπεία για την υπεριδρωσία είναι η ιοντοφόρεση, που χρησιμοποιείται από τη δεκαετία του 1940. Οι ασθενείς τοποθετούν τα χέρια και τα πόδια τους σε μια λεκάνη με νερό για 20 έως 40 λεπτά περίπου τρεις ή τέσσερις φορές την εβδομάδα. Η συσκευή διοχετεύει ήπιο ηλεκτρικό ρεύμα μέσα στο νερό. Το νερό περνά μέσα από την επιφάνεια του δέρματος και σταματάει την εφίδρωση. Η θεωρία πίσω από αυτήν την θεραπεία, ωστόσο, είναι λίγο ασαφής.

Η ιοντοφόρεση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τη θεραπεία ασθενών με πελματιαία και παλαμιαία υπεριδρωσία. Αντιθέτως, η θεραπεία δεν είναι ιδανική για τις μασχάλες, το πρόσωπο και τη βουβωνική χώρα δεδομένου ότι ο τρόπος θεραπείας δεν έχει διευκρινιστεί.

7. Συστημικές θεραπείες

Ενώ πολλές από τις θεραπείες για την υπεριδρωσία είναι μόνο για μία ή δύο περιοχές του σώματος με εφίδρωση, οι συστημικές θεραπείες προσφέρονται σε ασθενείς που έχουν εφίδρωση σε πολλές περιοχές. Συνηθίζουμε να πιστεύουμε ότι η υπεριδρωσία εντοπίζεται στις μασχάλες ή τα χέρια, όμως υπάρχουν ασθενείς με εφίδρωση κάτω από το στήθος, στη βουβωνική χώρα, ίσως και στο πίσω μέρος του λαιμού. Για τους ασθενείς που ιδρώνουν υπερβολικά, ως αποτέλεσμα του άγχους και του στρες, οι β-αναστολείς (προπρανολόλη) που επιβραδύνουν τον καρδιακό ρυθμό και τη μείωση της αρτηριακής πίεσης μπορούν να προσφέρουν κάποια ανακούφιση. Παρομοίως, οι α-αδρενεργικοί ενεργοποιητές (κλονιδίνη) μπορούν να λειτουργήσουν για ασθενείς με εφίδρωση σχετιζόμενη με την εμμηνόπαυση, ή για όσους ιδρώνουν ως αποτέλεσμα χορήγησης αντι-αγχωτικών ή αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. Για τους ασθενείς με γενική υπεριδρωσία, όπου το άγχος, η εμμηνόπαυση, και/ή τα φάρμακα δεν είναι οι πρωτογενείς παράγοντες πίσω από την εφίδρωση, η  χορήγηση φαρμάκων από το στόμα (γλυκοπυρολάτη, οξυβουτυνίνη, βενζτροπίνη και προπανθελίνη) μπορεί να παρέχει κάποια ανακούφιση. Αν και δεν είναι εγκεκριμένα από τον FDA, τα φάρμακα αυτά  είναι αποτελεσματικά για ασθενείς με εφίδρωση σε πολλαπλές περιοχές, επειδή εμποδίζουν την απελευθέρωση της ακετυλοχολίνης από τις νευρικές απολήξεις.

Ωστόσο, οι παρενέργειες είναι πολλές, όπως η ξηροφθαλμία, η ξηροστομία, η δυσκοιλιότητα και επιπλέον, τα φάρμακα από το στόμα μειώνουν σημαντικά την εφίδρωση σε όλο το σώμα, σε βαθμό που δεν χρειάζεται. Σε γενικές γραμμές, δεν συνιστάται η χρήση τέτοιων φαρμάκων ως μονοθεραπεία. Πρέπει να χορηγούνται σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες, όπως με τοπική εφαρμογή αντιιδρωτικών ή με btx για τις μασχάλες.